Tagarchief: COP21

Losing Earth: hoe we de planeet zijn kwijtgespeeld (1979-89)

Een spannend historisch essay van auteur Nataniel Rich: Losing Earth, The Decade We Almost Stopped Climate Change. Een relaas van het bewogen decennium 1979-1989 waarin we het klimaat bijna, bijna onder controle hadden. Het is hun (en ons!) toen helaas tussen de vingers geglipt.

Hieronder een samenvatting van de 31.245 woorden tellende geschiedenis van klimaatafspraken en beleid in de VS. En waarom enkel de VS? Klimaatafspraken zijn weliswaar een wereldzaak, maar in die periode (en eigenlijk nog altijd) speelden de VS een sleutelrol (positief en negatief).

Proloog: het is nu al 1°C warmer dan bij het begin van de industrialisatie. De kans dat we het – tandenloze – Akkoord van Parijs 2015 (2°C) halen, is 1 op 20:

  • lukt de 2°C, dan is dat een ramp-op-termijn (koraalriffen weg, 5m zeespiegelstijging, Perzische Golf weg)
  • wordt het 3°C (nu gezien als “realistisch minimum”), dan is dat een ramp-op-korte-termijn: bossen tot aan de Noordpool, en de meeste kuststeden lopen onder water
  • 4°C: permanente droogte in Europa, woestijn in grote delen van China, India en Bangladesh; Polynesië onder water; Colorado River een beekje; het zuidwesten van de VS onbewoonbaar
  • 5°C: het einde van de beschaving.

We hadden het kunnen vermijden. Al in 1979 wisten we zo goed als alles wat we moesten weten, en in de jaren ’80 stonden we heel dicht bij een wereldwijd akkoord. En de formidabele tegenkrachten (olie- en steenkoolbedrijven, Republikeinen) die we nu zien, waren het klimaat toen (nog) niet zo ongunstig gezind. Toch liep het fout.

  • 1979: vroege wetenschappelijke rapporten over klimaatverandering bestonden al langer, zelfs binnen overheidsinstellingen. Maar uiteindelijk vinden geofysicus Gordon McDonald en activist Rafe Pomerance met enkele papers (1) hun weg naar het hoogste politieke niveau in de VS: ze briefen Frank Press, Jimmy Carters wetenschappelijk hoofdadviseur
  • 1979: Frank Press geeft na de briefing van McDonald en Pomerance opdracht aan voorzitter Jule Charney van de National Academy of Sciences om de hele zaak te onderzoeken. Hun eerste rapport Carbon Dioxide and Climate: A Scientific Assessment bevestigt de eerdere alarmerende vooruitzichten. Helaas wordt Carter in 1981 opgevolgd door de klimaatsceptische president Reagan
  • 1983: het eindrapport-Charney Changing Climate: Report of the Carbon Dioxide Assessment Committee (1983) komt terecht in een politiek moeras. In de persbriefing worden de conclusies van het rapport sterk afgezwakt.
  • 1983: dat was meteen het signaal voor Exxon en andere om klimaatonderzoek af te bouwen, en “de kar te keren”: vergeet opwarming, het is een probleem voor later
  • 1985: dan komt de ozonkwestie ( CFK’s ) op de proppen. De verdragen (Wenen 1985 , en vooral het Montrealprotocol 1987 ) worden terecht gezien als een succesverhaal, en het model voor een klimaatverdrag. Hoewel men toen al beter moest weten ( “After DuPont, by far the world’s single largest manufacturer of CFCs, realized that it stood to profit from the transition to replacement chemicals, the alliance abruptly reversed its position, demanding that the United States sign a treaty as soon as possible.” , schrijft N. Rich (2)
  • 1986-88: de hearings in de Senaat, met Jim Hansen zijn mijlpalen voor het klimaat
    • 10-11/6/1986 1 hearing Jim Hansen ( ref ) (Senate subcommittee on environmental pollution)
    • 9/11/1987 2e hearing Jim Hansen (Committee on Energy and Natural Resources, voorzitter Bennett Johnston, D-Louisiana)
    • 23/6/1988 3e hearing Jim Hansen (United States Senate Committee on Energy and Natural Resources)
  • 1988: hoogtepunt, hoop op een wereldwijd klimaatbeleid. Conferentie van Toronto ( World Conference on the Changing Atmosphere : Implications for Global Security, Toronto 27/6/1988). Klimaatwetenschappers (zoals J Hansen) en milieubewuste politici (zoals Al Gore) hadden de politieke overheid bijna weten te overtuigen van de noodzaak van een doortastend klimaatbeleid. Auteur Nataniel Rich noemt Toronto symbolisch “het Woodstock van de klimaatverandering”: de slotverklaring, ondertekend door alle 400 wetenschappers en politici (dus ook die van de VS), herhaalde de oproep tot een 20 percent reductie (zonder “maar-en”) van CO2-emissies tegen 2005
  • 1988-89: en dan liep het mis. Toen het voorgesteld klimaatbeleid (20%, zonder maar-en) doordrong tot de politieke top ( president H W Bush ) werden de wolven opnieuw gewekt (ze hadden al onder Reagan stokken in de wielen gestoken). Ideologische tegenstanders vreesden immers dat klimaatbeleid zou neerkomen op veel meer overheidsbemoeienis. De wolven riepen nu de hulp in van big business, en vanaf dan was het om zeep.
  • 1989: op de ministerconferentie van Noordwijk (6/11/1989 Noordwijk Ministerial Declaration on climate change; ref. UNFCCC ) komt de VS roet in het eten gooien. Ze gebruikten de bekende politieke tactiek van “doe alsof je meedoet, maar saboteer de boel achter de schermen”, en dat lukt. Sedertdien steunden de VS hoe langer hoe minder elk internationaal streven, met als trieste apotheose het uitdoven van alle internationale illusies onder Trump, die het Akkoord van Parijs 2015 ( COP21 ) opblies.

Lees het artikel in New York Times Magazine 1/8/2018: Losing Earth: The Decade We Almost Stopped Climate Change (by Nathaniel Rich, Photographs and Videos by George Steinmetz – AUG. 1, 2018)

Toch vlammende kritiek van Naomi Klein :
“N. Rich schreef een indrukwekkend historisch essay, maar zijn centrale stelling deugt niet. Het waren niet “de” mensen, maar de neoliberale moloch die het klimaatbeleid heeft genekt.” ( Naomi Klein in The Intercept 3/8/2018)


Voetnoten
(1) Long term impact of atmospheric carbon dioxide on climate van de studiegroep JASON , How to wreck the environment van Gordon McDonald, en een nota van oudgediende Roger Revelle.
(2) N. Rich, Losing Earth… “4. ‘Atmospheric Scientist, New York, N.Y.’ Fall 1987-Spring 1988”

COP 23 Bonn: een samenvatting

ZAK in De Morgen 6/11/2017.

ZAK in De Morgen 6/11/2017.

De beste samenvatting van de Bonnse klimaatconferentie COP23 kwam op de eerste dag al van cartoonist ZAK van demorgen. Het tafereel toont 2 mensen aan een tafel in een voorts verlaten natuurlijk landschap. In een hoek op de achtergrond zeggen 2 dieren (een giraf en een neushoorn) tegen elkaar:

De laatste twee mensen op aarde houden nog één milieuconferentie voor we helemaal van hun soort af zijn.

Alvast ZAK gelooft niet meer in conferenties. Intussen wordt de milieubeweging voor de kar van de renewables-industrielobby gespannen (is Siemens toevallig sponsor?). Terwijl de meest zinvolle maatregel zou bestaan in het radicaal en snel terugdringen van de CO2-uitstoot, inclusief die van de vrijbuiters in lucht- en scheepvaart. Uitstoot is de prioriteit, niet renewables, want dat is opnieuw massaproductie (nieuwe Tesla’s!) en dus CO2.

Afijn, als je graag nietszeggende persberichten leest: cop-23.org of COP23 op wikipedia.

Nagekomen berichten:

Vermogensbeheerder SCHRODERS waarschuwt: 7,8°C opwarming niet onmogelijk

SCHRODERS, een vooraanstaande Britse vermogensbeheerder, waarschuwt dat we bij business-as-usual tegen het eind van de eeuw geen 2°C, geen 4°C, maar zelfs tot 8°C warmer uitkomen dan het pre-industriële niveau. In klare taal betekent dat: game over voor onze samenleving. Nu is 8°C bepaald geen voorzichtig mainstream standpunt in de klimaatwereld: wetenschappers die de mogelijkheid opperen, staat een heksenjacht te wachten van conservatieve pers en collega’s. Hoe komt SCHRODERS dan aan die cijfers? En vermogensbeheerders zijn toch geen klimaatwetenschappers? Het is ook geen klimaatrapport, maar een confrontatie van klimaatscenario’s met becijferde inspanningen van regeringen en bedrijven, volgens 12 meetstandaarden:

  • politieke ambitie: toezeggingen van regeringen
  • vorderingen van grote bedrijven inzake klimaatfinanciering en CO2-belasting
  • technologische vooruitgang inzake hernieuwbare energie
  • toekomstige effecten van olie-, gas- en steenkoolproductie.

De huidige bedrijfspraktijken op elk van die 12 gebieden werden dus vergeleken met de diverse emissiescenario’s voor 2, 4 of 6°C opwarming (gebaseerd op cijfers van het Internationaal Energieagentschap IEA, en het BP-rapport). Concreet voorbeeld: we vergelijken de verkoop van elektrische auto’s met de cijfers die overeenstemmen met bepaalde temperatuurscenario’s.
Zelfs als alle toezeggingen voor CO2-uitstootreductie worden toegepast, zitten we al aan 2,8°C, een stuk boven de “veilige” drempel van 2°C. Maar de technologische vooruitgang loopt achter op de toezeggingen: met hernieuwbare energie aan het huidige ritme stijgt de opwarming al naar 3,1°C.
En nu komt de aap uit de mouw: klimaatwetenschappers zijn het erover eens dat de belangrijkste motor van klimaatopwarming ligt bij de emissies van fossiele brandstoffen. En de prognoses voor olie- en gasproductie wijzen hoegenaamd niet op een klimaatgunstige vertraging .
Tussen de regels door hoor je SCHRODERS denken “als we de CEO’s nu eens met de neus op de feiten drukken, worden er via investeringen een aantal milieumechanisme in gang gezet ”. Want klimaatchaos is ook voor investeerders een kwalijke zaak.

Dashboard van SCHRODERS

De zon dimmen: welke grootmacht begint eraan?

100 topwetenschappers uit de hele wereld kwamen eind juli in besloten kring bijeen om te bekijken of we binnenkort het zonlicht kunnen gaan dimmen om zo de planeet af te koelen. Conclusie: het is redelijk goed te doen, en aangezien…

 

 

  • Parijs (COP21, 22, …) toch niets wordt
  • we dus de 2°C opwarming vrolijk voorbijfietsen en dan een catastrofe in zicht komt
  • ooit een machtige regering IETS zal willen doen…

…komt  wellicht het idee op om partikels in de stratosfeer te schieten (solar-geo-engineering), zeg maar een grote vulkaanuitbarsting te simuleren (we weten uit de geschiedenis dat dit afkoelend werkt, zie Krakatou of Toba).

Wie? Elke grootmacht met een volwassen lucht/ruimtevaartsector, zeg maar de VS, Europa, Rusland, China en India, zou een dergelijk programma kunnen opstarten. Het is twijfelachtig of internationaal overleg hierover kan lukken, eigenmachtig optreden is dus waarschijnlijker.
Risico’s? Een levensgroot risico is de mogelijke verstoring van de neerslagpatronen, zeg maar het nekken van de moesson of onpeilbare overstromingen in landbouwgebieden. Ethisch en politiek een breinbreker, maar als de nood hoog is, bestaat de kans dat een van de grootmachten eenzijdig actie onderneemt, ongeacht mogelijke gevolgen: casus belli?

Geo-engineering is een heikel onderwerp, dat stilaan meer op de voorgrond komt:  aangezien er toch weinig of geen effectieve uitstootvermindering wordt ondernomen, groeit de verleiding om de “loodgieters” in te schakelen. Een andere, voor de hand liggende ingreep zou erin bestaan CO2 op grote schaal af te vangen, maar of de techniek tijdig en op grote schaal economisch toe te passen is, blijft problematisch.

Marrakesh klucht: ExxonMobil zit mee aan tafel

Voor wie nog in sprookjes geloofde: de grote steenkool- en oliebaronnen zitten in Marrakesh (COP22) vrolijk mee aan tafel. De groep Corporate Accountability International doet in een fraai schema (diagram) uit de doeken via welke NGO’s de grootste wereldvervuilers proberen om het weinige wat het Akkoord van Parijs heeft opgeleverd, deskundig de nek om te wringen, en Michael Slezak uit in een vlammende bijdrage in The Guardian (7/11) zijn verontwaardiging. Hij trekt de parallel met de tabakspreventieconferentie COP7 in India, waar de tabakslobby volledig werd geweerd (“lobby’s en bedrijven mogen betrokken worden bij de uitvoering, niet bij het opstellen van de regels”).

En zelfs dat Akkoord van Parijs ging/gaat (bijlange) niet ver genoeg, zeggen…:

COP21; By comparison to what it could have been, it’s a miracle. By comparison to what it should have been, it’s a disaster. Georges Monbiot in The Guardian 12/12/2015

Klimaatnoodtoestand: liefst 15 knipperlichten

Neen, het dak hoeft niet meteen in te storten. De sluipmoord op onze planeet noemt Paul Beckwith eerder een Death by a thousand cuts (een oude Chinese martelmethode, wikipedia). J. Diamond noemde het creeping normality, waarmee de laatste bewoners van het Paaseiland de laatste boom velden.

Knipperlichten

  1. Het zuurgehalte van de oceanen is de jongste decennia met 30% gestegen
  2. Het zuurstofgehalte van de oceanen daalt sneller dan oceanografen hadden verwacht
  3. De oceaanstromingen raken verstoord: dat is het geval ten zuiden van Groenland (koud water, Golfstroom) en in het noorden van de Pacific (warm water)
  4. CO2-concentraties lagen in juni 2016 liefst 4 ppm hoger dan in juni 2015
  5. Het methaanniveau ligt boven de 1850 ppb en stijgt snel, vooral in de zonde rond de Noordpool
  6. Landtemperaturen wereldwijd blijven stijgen; begin dit jaar lag de temperatuur een hele maand boven het COP21-streefdoel van 1,5°C
  7. De biodiversiteit is met 50% afgenomen
  8. We zien de koraalriffen overal afbleken en afsterven, evenals de vernietiging van kelp en zeegras, het fytoplankton gaat achteruit. De hele voedselketen van de wereldzeeën is bedreigd.Ongeveer 25% van de vissen spenderen een deel van hun leven in de koraalriffen, dus wat gaat er gebeuren als die riffen afsterven?
  9. De noordelijke naaldwouden sterven af, net als het Amazonewoud, en dat zijn precies onze grote opslagvolumes voor koolstofdiowide
  10. Massale bosbranden komen voor in het Amazonebekken, de noordelijke naaldwouden en andere streken, waardoor de CO2-opslag verkleint en de CO2-uitstoot vergroot
  11. Het albedo van het Noordpoolgebied neemt snel af vanwege het smelten van zeeijs en sneeuwtapijt, waardoor het Noordpoolgebied nog sneller opwarmt
  12. Het risico op het verlies van alle noordpoolijs (Blue Ocean Event) voor of tegen 2020 is extreem hoog
  13. De straalstromen in het noordelijk halfrond vertragen in bepaalde zones, en gaan meer golven, hetgeen leidt tot een toename in de frequentie, ernst, duur van extreem weer
  14. Het smelttempo van de ijskappen op Groenland en Antarctica stijgt exponentieel, met een verdubbeling op minder dan tien jaar; hetgeen zal leiden tot een exponentiële stijging van het zeeniveau
  15. Wereldwijde voedseltekorten zijn te verwachten zodra tegelijkertijd misoogsten voorkomen als gevolg van extreem weer (droogte of overstromingen)
  16. En de lijst gaat maar verder, straalstromen die de evenaar oversteken zijn slechts een element meer in deze onheilspellende, maar samenhangende puzzel. Het enige wat ik doe is de punten – dse waarnemingen van dit moment – met elkaar verbinden.

Lees verder bij Paul Beckwith .
Niet elk van de elementen hierboven is op zichzelf dramatisch, maar als je het hele plaatje bekijkt… Hij noemt het in 2 youtube-filmpjes ronduit:

Case for Declaration of Global Climate Emergency

 

10°C warmer tegen 2026 ?!

Bijna onvoorstelbaar! Arctic News, een bekend blog in “abrupte kringen”, komt met een alarmerend bericht over een temperatuurstijging van liefst 10°C (op COP21 te Parijs werd 2°C overeengekomen!) tegen 2026 (A Global Temperature Rise Of More than Ten Degrees Celsius By 2026?). Dat is dus veel eerder dan gedacht, veel erger dan gedacht, het is zonder meer dramatisch. Bekend “abrupter” Guy McPherson wijdt er een hele bespreking aan op zijn blog: zijn conclusie luidt dat, los van detail-discussies over 1 of 2°C meer, een dergelijke temperatuurstijging fataal wordt voor onze menselijke habitat (voedselproductie, watervoorziening,…).

Is er dan geen hoop? Toch wel, uit 2 richtingen:

  • paradoxaal genoeg volgens dezelfde blog Arctic News: het Climate Plan uit 2014. Beginnen met een 80% reductie van alle emissies tegen 2020. Politiek gezien lijkt dat zacht gezegd moeilijk haalbaar, of niet?
  • een totaal onverwachte, voor het klimaat positieve ontwikkeling op planetaire schaal (deus ex machina)